Το Βενετσιάνικο φρούριο που δεσπόζει στο λόφο του Παλαίκαστρου και υψώνεται αγέρωχα πάνω από το Κρητικό πέλαγος, έρχεται να συμπληρώσει την απαράμιλλη εικόνα ομορφιάς και γοητείας στην πόλη του Ρεθύμνου.
Τη Φορτέτζα μπορούμε να προσεγγίσουμε από τρεις διαφορετικούς δρόμους: την οδό Χειμάρρας, το καλντερίμι της οδού Κατεχάκη, και το νέο καλντερίμι που ξεκινάει από τον περιφερειακό δρόμο της πόλης στα βόρεια του Φρουρίου.
Στο κάστρο μπαίνουμε από την ανατολική πύλη του, μέσω μίας
συνεχόμενης σ' αυτήν στοάς με δυο
πλευρικές τοξωτές εσοχές στα βόρειά της, που άλλοτε οδηγούσαν σε τρεις
χώρους που λειτουργούσαν ως φυλάκια.
Αφού διασχίσουμε την στοά, στα δεξιά μας συναντάμε το πρώτο κτίριο, την αποθήκη του πυροβολικού, με τα τέσσερα τοξωτά ανοίγματα στο ισόγειο.
Στη συνέχεια θα συναντήσουμε στον προμαχώνα του αγίου Ηλία το θέατρο «Ερωφίλη» όπου εκεί κάθε καλοκαίρι, από το 1987, γίνονται παραστάσεις του Αναγεννησιακού φεστιβάλ. Δυτικότερα του θεάτρου, θα δούμε τον επιπρομαχώνα του Αγίου Λουκά στον ομώνυμο προμαχώνα, κτίριο σημαντικό για την άμυνα του φρουρίου.
Αφού περπατήσουμε λίγο στο εσωτερικό του φρουρίου, πριν φτάσουμε στην κεντρική του πλατεία, θα περάσουμε από το σύγχρονο εκκλησάκι της Αγίας Αικατερίνης όπου δίπλα σώζονται τμήμα των ερειπίων του Επισκοπικού Μεγάρου.
Στη συνέχεια μπορούμε να σταθούμε για να επισκεφτούμε το Τέμενος του Σουλτάν Ιμπραΐμ (Τζαμί Ιμπραΐμ Χάν) με το χαρακτηριστικό του μιχράμπ (Ιερή Κόγχη), και ακριβώς απέναντι του, ένα λιτό ορθογωνικό κτίριο, την κατοικία του Ρέκτορα.
Από αυτό το σημείο μπορούμε να παρατηρήσουμε τα βορειότερα κτίσματα του Φρουρίου δηλαδή το συγκρότημα των αποθηκών της Βόρειας πυλίδας και το κτίριο των Συμβούλων καθώς και τις πυριτιδαποθήκες του κάστρου. Στο ανατολικότερο τμήμα του φρουρίου μπορούμε να απολαύσουμε, από τον προμαχώνα του Αγίου Νικολάου, την θέα προς το ενετικό λιμάνι και την πόλη. Εδώ αξίζει να δούμε το δίδυμο κτίριο, και τον Ιερό ναό του Αγίου Θεοδώρου του Τριχινά.
Στην συνέχεια, μπορούμε να παρατηρήσουμε: το όρυγμα που κατασκευάστηκε πιθανότατα κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας, καθώς και το parapetto (έπαλξη) που υψώνεται πάνω από την κεντρική πύλη και ανάμεσα στους προμαχώνες του Αγίου Νικολάου και του Αγίου Παύλου.
Τελειώνουμε την διαδρομή μας από το κατηφορικό μονοπάτι που μας οδηγεί ξανά στη ανατολική πύλη του φρουρίου.
Αφού διασχίσουμε την στοά, στα δεξιά μας συναντάμε το πρώτο κτίριο, την αποθήκη του πυροβολικού, με τα τέσσερα τοξωτά ανοίγματα στο ισόγειο.
Στη συνέχεια θα συναντήσουμε στον προμαχώνα του αγίου Ηλία το θέατρο «Ερωφίλη» όπου εκεί κάθε καλοκαίρι, από το 1987, γίνονται παραστάσεις του Αναγεννησιακού φεστιβάλ. Δυτικότερα του θεάτρου, θα δούμε τον επιπρομαχώνα του Αγίου Λουκά στον ομώνυμο προμαχώνα, κτίριο σημαντικό για την άμυνα του φρουρίου.
Αφού περπατήσουμε λίγο στο εσωτερικό του φρουρίου, πριν φτάσουμε στην κεντρική του πλατεία, θα περάσουμε από το σύγχρονο εκκλησάκι της Αγίας Αικατερίνης όπου δίπλα σώζονται τμήμα των ερειπίων του Επισκοπικού Μεγάρου.
Στη συνέχεια μπορούμε να σταθούμε για να επισκεφτούμε το Τέμενος του Σουλτάν Ιμπραΐμ (Τζαμί Ιμπραΐμ Χάν) με το χαρακτηριστικό του μιχράμπ (Ιερή Κόγχη), και ακριβώς απέναντι του, ένα λιτό ορθογωνικό κτίριο, την κατοικία του Ρέκτορα.
Από αυτό το σημείο μπορούμε να παρατηρήσουμε τα βορειότερα κτίσματα του Φρουρίου δηλαδή το συγκρότημα των αποθηκών της Βόρειας πυλίδας και το κτίριο των Συμβούλων καθώς και τις πυριτιδαποθήκες του κάστρου. Στο ανατολικότερο τμήμα του φρουρίου μπορούμε να απολαύσουμε, από τον προμαχώνα του Αγίου Νικολάου, την θέα προς το ενετικό λιμάνι και την πόλη. Εδώ αξίζει να δούμε το δίδυμο κτίριο, και τον Ιερό ναό του Αγίου Θεοδώρου του Τριχινά.
Στην συνέχεια, μπορούμε να παρατηρήσουμε: το όρυγμα που κατασκευάστηκε πιθανότατα κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας, καθώς και το parapetto (έπαλξη) που υψώνεται πάνω από την κεντρική πύλη και ανάμεσα στους προμαχώνες του Αγίου Νικολάου και του Αγίου Παύλου.
Τελειώνουμε την διαδρομή μας από το κατηφορικό μονοπάτι που μας οδηγεί ξανά στη ανατολική πύλη του φρουρίου.
Στον ανοικτό χώρο και ανατολικά έξω από το φρούριο βρίσκεται το
πενταγωνικό οχυρό που στα χρόνια της Τουρκοκρατίας προστάτευε την κεντρική πύλη
της Φορτέτζας. Σήμερα στεγάζει το Αρχαιολογικό Μουσείο της πόλης.